Back

ⓘ Gangsa



Gangsa
                                     

ⓘ Gangsa

Gangsa yaiku aran kanggo piranti gamelan kang kagawé saka logam utawa perunggu. Miturut Kamus Bausastra Jawa tegesé gangsa yaiku tetabuhan rericikané akèh banget. Ing kabudayan Jawa gamelan kapérang dumadi loro, Pamérangan iki dilandhesi bedané laras péntatonis kang diasilaké saka wilahan gangsa kang ana ing gamelan kasebut yaiku laras Sléndro ln Pélog. Gangsa uga tinemu ing kabudayan Bali yaiku awujud gong kebyar kang uga duwé rong wujud yaiku gangsa cilik lan gangsa gedhé.

                                     

1. Laras Gangsa Miturut Umur

Endi umuré kang luwih tuwa antarané laras Sléndro lan Pélog durung bisa kawiyak tuméka saiki, nanging para winasis wis paring ancer-ancer kang bisa dinggo cekelan. Manawa digatékaké sakabèhé ricikan kang ana ing gangsa Sléndro lan Pélog panci rada angèl ditentokaké. Ancer-anceré yaiku tumrap anane Gangsa Kodhok Ngorèk lan Gangsa Munggang. Gangsa Kodhok Ngorèk dumadi saka laras Sléndro, déné Gangsa Munggang Seton dumadi saka Laras Pélog.

Kaloro gangsa kasebut wis ana ing atusan taun kepungkur. Rickan Gendèr kang ana ing Gangsa Kodhok Ngorèk Laras Sléndro kasebut bisa dipesthèkak;e umuré luwih tuwa tinimbang Gendèr Pélog kang ana ing gangsa jaman saiki.Déné Bonang Pélog kang ana ing Gangsa Munggang anané wis luwih tuwa tinimbang Bonang Sléndro kang ana ing gangsa saiki.

Dudutané yaiku ana sapérangan ricikan Gangsa Sléndro kang luwih tuwa, ana uga ricikan Gangsa Pélog kang luwih tuwa saka Gangsa Sléndro.

                                     

2. Kagunan Gangsa

Ing jaman kawuri, ricikan Gangsa Sléndro asring dinggo ing pagelaran Wayang Kulit Purwa Wayang Kulit, déné Gangsa Pélog dinggo ngiringi pagelaran Wayang Gedhog Wayang Panji.

Gangsa ditabuh ana ing upacara-upacara tinamtu kang bisa dipérang dumadi limang pérangan.

  • Gangsa ditabuh kanggo ngiringi beksan tinamtu, kaya ta Bandhabaya, Beksan Lawung, Srimpi, Pentul Tembem, Srikandhi-Larasati, Kusumawicitra, Bancak Dhoyok, Golèk, Prawiramudha, Klana Gandrung, Gathutkaca Gandrung, Gambir Anom, Andaga-Bugis, Anoman-Wilkataksini, lan liya-liyané.
  • Gangsa dtabuh kanggo ngiringi upacara Sekatèn jeneng ricikan Gangsa Sekati, umpamané Guntur Madu lan Guntur Sari, ana manèh gendhing kang ditabuh yaiku: Rambu, Rangkung, Jalaga, Tukung, Kombangmara, Babarlayar, Denggung Turulalré, Siring, Agul-agul, lan liya-liyané.
  • Kanggo ngiringi upacara kanagaran utawa agama, akèh banget gendhing-gendhing kang dianggo ing rong upacara iki, kaya ta: Srikaton, Langen Gita-Sri Naréndra, Dhendha Gedhé, Dhendha Sèwu, Menyan Kobar, Kebogiro, Carabalèn, Kinanthi Bedhaya Stimpi Sekarsih, Dhèmpèl, Duradasih, lan akèh manèh gendhing Bedaya kanggo ngiringi beksan Bedaya Sumreg, Bedaya Ketawang, Anglir Mendhung, Bedaya Srimpi, uga ana kang dinggo upacara ngruwat, Sesanti Panembrama lan sapanunggalané.
  • Gangsa dinggo ngiringi pagelaran Wayang Kulit, Wayang Purwa, Wayang Gedhog, Wayang Madya, Wayang Klithik, Wayang Thengul, Wayang Wong, Kethoprak lan sapanunggalané.
  • Gangsa ditabuh kanggo ngiringi klonéngan ing upacara kraman, supitan, ngundhuh mantu, sukuran, Tumbak Yuswa, lan sapanunggalané.
                                     

3. Jejer Gangsa

Jeneng-jeneng ricikang Gangsa Jawa cara mapanaké kang pener manawa urut saka ngarep yaiku:

  • Rancak Kempyang lan Kethuk Pélog
  • Demung Sléndro
  • Gendèr Pélog
  • Kendhang Ciblon
  • Gendèr Sléndro Panerus
  • Suling Sléndro
  • Slenthem Sléndro
  • Kenong Barang Pélog 7
  • Demung Pélog
  • Kècrèk
  • Kenong 1 Pélog
  • Kempul 6 Sléndro
  • Kempul 5 Sléndro
  • Kenong 5 Sléndro
  • Saron Peking Sléndro
  • Saron Péelog
  • Bonang Pélog Gedhé
  • Slenthem Pélog
  • Kenong 3 Sléndro
  • Clempung Pélog
  • Kenong 5 Pélog
  • Clempung Sléndro
  • Suling Pélog
  • Kenong 6 Sléndro
  • Kendhang Ketipung
  • Kenong 2 Pélog
  • Kempul 3 Pélog
  • Kempul 3 Sléndro
  • Kempul 1 Pélog
  • Kenong 3 Pélog
  • Gong Suwukan
  • Kempul Barang 7 Pélog
  • Bonang Sléndro Gedhé
  • Gambang Pélog
  • Rancak Kempyang lan Kethuk Sléndro
  • Gendèr Pélog 6 Panerus
  • Kempul 2 Pélog
  • Gambang Sléndro
  • Gendèr Pélog Barang Panerus
  • Saron Peking Pélog
  • Bonang Pélog Panerus
  • Kenong 1 Sléndro
  • Gendèr Sléndro
  • Kempul 2 Sléndro
  • Kempul 5 utawa 6 Pélog Yèn tumbuk 5/6
  • Gong Gedhé
  • Kenong 6 Pélog
  • Saron Sléndro
  • Bonang Sléndro Panerus
  • Rebab Gadhing utawa Ponthang0
  • Kenong 2 Sléndro
  • Kempul 1 Sléndro
  • Bedhug Gedhé
  • Gendèr Pélog Barang
  • Kendhang Gedhé


                                     

4.1. Jinis Gangsa Bali Gangsa Gantung Kanthil

Gangsa Gantung Kanthil yaiku salah siji jinis tungguhan wilah kang dinggo ing ricikan gamelan Semar Pegulingan Saih Lima kanthi laras pélog lima. Wujud wilah kang dinggo ing tungguhan gangsa gantung kanthil yaiku wujud wilah kayu usuk kang dipasang kanthi cara digantung nganggo jangat. Urutan laras ing gangsa iki yaiku. Papan wilah utawa pelawah tungguhan iki nggunakaké bumbung minangka wadhah uni. Saben ricikan gamelan, nggunakaké rong tungguuh gansa gantung kanthil kang minangka sepasang, saben wilah nggunakakké téba laras tinamtu. Tungguhan kang nggunakaké laras ngumbang, uniné luwih gedhé timbang tungguhan kang laras ngisep.

                                     

4.2. Jinis Gangsa Bali Gangsa Gantung Pemadhe

Gangsa Gantung Pemadhe yaiku sawijining jinis tungguhan wilah kang dinggo ing ricikan gamelan Semar Pagulingan Saih Lima kanthi laras pélog lima. Wujud wilah kang dinggo ing tungguhan gangsa gantung pemadhe yaiku wujud wilah kayu usuk kang dipasang kanthi cara digantung nganggo jangat. Urutan laras-laras ing tungguhan gangsa gantung kanthil yaiku. Papan wilah utawa pelawah tungguhan iki nggunakaké bumbung minangka wadhah uni.Saben saricikn gamelan nggunakaké rong tungguh gangsa gantung pemadhe kang minangka sepasang.

                                     

5.1. Gangsa Kagungan Karaton Ngayogyakarta Hadiningrat Gangsa Pakurmatan

Gangsa Pakurmatan ditabuh kanggo ngiringi Hajad Dalem utawa upacara adhat karaton. Gangsa Pakurmatan dumadi saka Kanjeng Kyai Guntur Laut, Kanjeng Kyai Kebo Ganggang, Kanjeng Kyai Guntur Madu, Kanjeng Kyai Nagawilaga, dan Gangsa Carabalèn. Kanjeng Kyai Guntur Laut uga diarani Gangsa Monggang amung ditabuh ing upacara kanagaran kang wigati kaya ta Jumenengan Sultan, mapag tamu karaton kang kinurmatan, Kraman Dalem, lan Garebeg. Kanjeng Kyai Kebo Ganggang utawa diarani Gamelan Kodhok Ngorèk lumrah ditabuh bebarengan Kanjeng Kyai Guntur Laut kaya nalika ing acara Jumenengan Sultan utawa Garebeg. Kanjeng Kyai Sekati kang dumadi saka rong ricikan yaiku Kanjeng Kyai Guntur Madu lan Kanjeng Kyai Nagawilaga. Gamelan Sekati mligi ditabuh ing acara sekatèn. Gangsa Carabalèn ing jaman kawuri digunakaké kanggo mapag tamu karaton, ngiringi gladhi prajurit kang lagi baris, lan garebeg.

                                     

5.2. Gangsa Kagungan Karaton Ngayogyakarta Hadiningrat Gangsa Ageng

Béda kalawan Gangsa Pakurmatan, Gangsa Ageng ditabuh minangka pangiring acara seni budaya karaton. Kajaba kuwi, Gangsa Ageng duwèni ricikan kang luwih jangkep tinimbang Gangsa Pakurmatan. Gangsa Ageng kagungan Karaton Ngayogyakarta yaiku:

Kanjeng Kyai Surak, yaiku gamelan kang diasta déning Pangéran Mangkubumi Sri Sultan Hamengku Buwana I nalika isih perang lumawan VOC. Nalika iku gamelan iki ditabuh kanggo nggugah semangat juwang para prajurit. Nalika kasultanan wis madeg. Gamelan laras sléndro iki ditabuh kanggo ngiringi Ngabektèn lan Adu Banthèng kalawan Macan.

Kanjeng Kyai Kancil Belik diasta saka karaton Surakarta Hadiningrat sawisé Prajanjèn Giyanti. Gamelan kanthi laras pélog iki ditabuh kanggo ngiringi rawuhé Sultan ing acara Ngabektèn, ngiringi Krama Dalem lan Supitan Kanjeng Gusti Pangéran Adipati Anom Pangéran Pati.

Kanjeng Kyai Guntur Sari yaiku tilaran Sri Sultan Hamengku Buwana I, gamelan laras pélog iki digunakaké kanggo ngiringi Beksan Trunajaya Hajad Dalem Supitan dan Tetesan, dan Prajurit Langenastra saat Garebeg Mulud. Jalaran larasé mèh padha kalawan Gangsa Sekati, gamelan iki uga dinggo gladhèn acara Sekatèn.

Nggangsa
                                               

Nggangsa

Gangsa minangka salah sawijining jinis cara ngolah panganan goreng sing nggunakake minyak goreng utawa lemak kanthi jumlah sithik, biasane nggunakake wajan. Ing panganan sing berminyak kaya daging babi, ora perlu nambah minyak utawa lemak.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →