Back

ⓘ Basa ngoko



                                     

ⓘ Basa ngoko

Basa ngoko iku basa Jawa kang nganggo tembung, ater-ater, lan panambang ngoko. Ater-ater lan panambang ngoko ana dak-, ko-, di-, -ku, -mu, -é, lan -aké.

Saka panganggoné jaman saiki, ana basa ngoko kang dianggep alus lan ora alus. Mula, basa ngoko banjur kapérang loro: basa ngoko alus lan basa ngoko lugu. Duk nguni, basa ngoko kapérang telu: ngoko lugu, ngoko antya-basa, lan ngoko basa-antya.

Basa ngoko minangka dhasaring basa Jawa. Duk nguni, sandhuwuring basa ngoko ana basa madya, déné basa krama ana ing dhuwur dhéwé. Saiki, sandhuwuring basa ngoko langsung basa krama.

                                     

1.1. Pérangan Ngoko lugu

Basa ngoko lugu utawa mung basa ngoko, uga diarani basa Jawa dwipa iku basa ngoko kang mung nganggo tembung, ater-ater, lan panambang ngoko. Madyama purusané nganggo tembung kowé, déné utama purusané nganggo tembung aku. Panganggoning basa ngoko lugu padatané ing guneming bocah marang bocah, wong tuwa marang wong nom tanpa ngajèni, bandara marang abdiné. Ing sor iki conto ukara kang nganggo basa ngoko lugu.

  • Aku arep menyang pasar. Kowé tunggua omah!
  • Kowé apa arep mangan iwak wedhus?
                                     

1.2. Pérangan Ngoko antya-basa

Basa ngoko antya-basa iku basa ngoko kang nganggo tembung, ater-ater, lan panambang ngoko kanthi woworan tembung krama inggil. Madyama purusa kang kaanggo iku tembung sliramu utawa sariramu, déné utama purusané nganggo tembung aku. Panganggoning basa ngoko antya-basa padatané ing guneming wong tuwa marang wong nom kang pangkat luwih dhuwur lan priyayi marang priyayi kang wis raket banget. Ing sor iki conto ukara kang nganggo basa ngoko antya-basa.

  • Sarira mu apa karsa dhahar iwak wedhus?
  • Slira mu apa ora tindak menyang kantor?
                                     

1.3. Pérangan Ngoko basa-antya

Basa ngoko basa-antya iku basa ngoko kang nganggo tembung, ater-ater, lan panambang ngoko kanthi woworan tembung krama saha tembung krama inggil. Madyama purusa kang kaanggo iku tembung panjenengan utawa panjenenganmu, déné utama purusané nganggo tembung aku. Ana sawatara tembung ngoko kang ora kena dikramakaké supaya dumadi basa ngoko basa-antya, ya iku: ana, endi, ora, arep, aku, iki, iku, utawa, isih, apa, aja, iya, amarga, enggon, kana, kéné, kono, karo, kapan, kepriyé, kang, durung, dudu, saiki, saprana, sapréné, saprono, samana, saméné, samono, sing, wis, lagi, pira, dhèk, jaré, mau, manèh, menawa, menyang, marang, mung, mengko, mangkana, mengkéné, mengkono, baé, lan nganti. Panganggoning basa ngoko basa-antya padatané ing guneming wong tuwa marang wong nom kang pangkat luwih dhuwur. Ing sor iki conto ukara kang nganggo basa ngoko basa-antya.

  • Panjenengan mu apa karsa dhahar ulam ménda?
  • Yèn panjenengan wis kagungan wekdal, mbok ya maringi serat.


                                     

1.4. Pérangan Anyaran

Basa ngoko kang anyar kapérang loro: ngoko lugu lan ngoko alus.

                                     

1.5. Pérangan Ngoko lugu

Basa ngoko lugu iku basa ngoko kang nganggo tembung, ater-ater, lan panambang ngoko. Basa ngoko lugu iki padha karo basa ngoko lugu kang lawas. Ing ngisor iki conto tulisan ing basa ngoko lugu.

Mengko soré, yèn sida, aku arep lunga menyang Surabaya. Yèn kowé duwé dhuwit, bok aku disilihi sangu. Arep njaluk Paman, dhèwèké lagi ora duwé dhuwit. Ana dhuwit sathithik, nanging jaréné Paman, wis kadhung ditukokaké obat. Bibi lara tangané. Bisa ta nyebrak sadina rong dina?

Conto ing dhuwur mung nganggo tembung ngoko.

                                     

1.6. Pérangan Ngoko alus

Basa ngoko alus iku basa ngoko kang nganggo tembung, ater-ater, lan panambang ngoko sarta kaworan tembung krama inggil lan tembung krama andhap. Basa ngoko alus iki padha karo basa ngoko antya-basa kang lawas. Ing ngisor iki conto tulisan ing basa ngoko alus.

Mengko soré, yèn sida, aku arep lunga menyang Surabaya. Yèn panjenengan kagungan dhuwit, bok aku di paring i sangu. Arep nyuwun Paman, panjenengan é lagi ora kagungan dhuwit. Ana dhuwit sathithik, nanging pangandika né Paman, wis kadhung di pundhut aké obat. Bibi gerah asta né. Bisa ta nyebrak sadina rong dina?

Conto ing dhuwur nganggo tembung ngoko lan tembung krama inggil.

                                     

2. Rujukan

  • Harjawiyana, Haryana; Supriya, Th. 2001. Marsudi Unggah-Ungguh Basa Jawa. Yogyakarta: Penerbit Kanisius. ISBN 9792100512. OCLC 48559051. CS1 maint: ref=harv link
  • Prajapustaka, Mas Ngabèi 1925. Kawruh Basa. Ngayogyakarta: N. V. Mardi Mulya. CS1 maint: ref=harv link
  • Padmosoekotjo, S. 1953. Ngéngréngan Kasusastran Djawa I. Ngayogyakarta: Toko Buku Hien Ho Sing. CS1 maint: ref=harv link
  • Suwadji 2013. Ngoko Krama. Yogyakarta: Balai Bahasa Provinsi Daerah Istimewa Yogyakarta. ISBN 9786027777620. OCLC 890814963. CS1 maint: ref=harv link
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →